logotyp

Pożegnaj wewnętrznego krytyka

Fot. Jacek Łagowski

Chcesz zająć się pisaniem, ale coś cię powstrzymuje? Wątpliwości i krytyczne myśli nie pozwalają ci cieszyć się nową aktywnością? Rozpraw się z nimi i odetchnij z ulgą Tekst: Ola Rzążewska

Jeżeli masz ochotę zacząć spisywać rodzinne opowieści, iść na kurs scenariuszowy albo warsztaty dziennikarskie, nie możesz poddawać się wątpliwościom, które lawinowo pojawiają się w twojej głowie. Z tym, co szepcze wewnętrzny krytyk, czyli głos, który próbuje cię zniechęcać do zajmowania się nowymi rzeczami, można sobie poradzić. Zastanów się, który z komentarzy wewnętrznego krytyka jest ci najlepiej znany i sprawdź, jak odebrać mu moc i znaczenie.

  1. Jest już za późno!
    To stwierdzenie można rozumieć dosłownie – jeśli wszystko wskazuje na to, że np. nie zdążysz na pierwsze warsztaty pisarskie, wewnętrzny krytyk będzie cię przekonywał, że lepiej w ogóle z nich zrezygnować. Ale „jest już za późno” to oczywiście także metafora dotycząca nie konkretnej godziny, ale momentu w twoim życiu. Jeśli chcesz na emeryturze zacząć prowadzić dziennik, wewnętrzny krytyk pewnie powie: O czym niby będziesz pisać? To miałoby sens w młodości, kiedy tyle się wokół działo, a teraz jest już za późno. Warto być uważnym, by w porę wyłapać takie myśli pojawiające się w głowie i spróbować dać im odpór. Trzeba uzbroić się w cierpliwość, bo zapewne nie uda się to od razu. Ale skoro ćwiczenie czyni mistrza, próbuj wielokrotnie zaprzeczać słowom wewnętrznego krytyka, by w końcu zacząć z nim wygrywać.
  2. To nie dla ciebie!
    Czy często wydaje ci się, że coś jest dla ciebie nieodpowiednie, jeszcze zanim tego spróbujesz? To znów sztuczka wewnętrznego krytyka! Zastanów się, skąd możesz wiedzieć, że nie spodoba cię się wymyślanie bajek dla wnuka czy spisywanie wspomnień z młodości? Dlaczego uważasz, że się do tego nie nadajesz? Warto zainwestować czas, choćby kilka godzin, by się przekonać, jak jest naprawdę. Oczywiście może się okazać, że rzeczywiście nie jest to odpowiednie dla ciebie zajęcie, ale próbując, wiele nie tracisz. Jeśli natomiast zrezygnujesz bez sprawdzania, może cię ominąć mnóstwo przyjemności i satysfakcji z odkrycia nowej pasji.
  3. Jesteś za stary! Jesteś za stara!
    Gdy usłyszysz takie słowa w swojej głowie, zastanów się, czy naprawdę wiek powinien cię ograniczać w doświadczaniu przyjemności związanej z tym, co lubisz robić? Pomyśl, czy można być za starym na pozytywne, podnoszące samoocenę doświadczenia? Na tak zadane pytania pewnie odpowiesz: nie! Przypomnij sobie tę odpowiedź wtedy, gdy znów pojawi się w twojej głowie ta podstępna myśl, poprzez którą wewnętrzny krytyk próbuje sabotować twoje plany. Rozejrzyj się i poszukaj aktywnych, twórczych seniorów – to może być pełna energii 80-letnia sąsiadka albo znana aktorka, która gra w filmach, choć skończyła 90 lat. Dobry przykład da ci dodatkową motywację do walki z wewnętrznym krytykiem – przecież pasja życia nie ma nic wspólnego z wiekiem.
  4. Ośmieszysz się!
    Ta negatywna myśl bazuje na niezależnej od wieku obawie, że inni nas źle ocenią. Jest to tak naturalny i powszechny lęk, że mniej lub bardziej intensywnie towarzyszy większości ludzi przez całe życie. Przez lata uczymy się radzić sobie z tą obawą i dzięki temu ośmielamy się zajmować nowymi zagadnieniami w pracy, decydujemy się założyć krótką spódnicę czy ufarbować włosy na rudo. Co zrobić, gdy strach przed kompromitacją dopada cię, gdy chcesz się zapisać na warsztaty dziennikarskie albo wziąć udział w kursie dla przyszłych autorów powieści kryminalnych? Przypomnij sobie, ile razy w życiu udało ci się przełamać i wygrać z takim lękiem i jak pozytywne miało to skutki. Powracaj myślami do dobrych doświadczeń, bo to one dodadzą ci odwagi, by po raz kolejny zmierzyć się z czymś po raz pierwszy w życiu.
  5. Inni radzą sobie dużo lepiej!
    Te słowa wewnętrznego krytyka są wyjątkowo perfidne, bo trudno się z nimi nie zgodzić. Warto jednak zadać sobie pytanie – i co z tego? Przecież w zajmowaniu się nowym hobby, jakim może być pisanie, nie chodzi o to, by wejść na poziom profesjonalny czy mistrzowski. Chodzi o to, by sprawiało nam to jak najwięcej przyjemności. W każdej dziedzinie będą osoby, które mają imponujące umiejętności i nadal się rozwijają. Ale czy naprawdę realizowanie własnej pasji chcesz traktować jako rodzaj rywalizacji? Nie ma żadnego racjonalnego powodu, by myśl o tym, że ktoś jest lepszy, sprawiała, że zrezygnujesz z jakiejś aktywności.
  6. Do niczego się nie nadajesz!
    Jeśli wewnętrzny krytyk tak bezpardonowo cię atakuje, twoja reakcja też powinna być zdecydowana. Na pewno nie jest tak, że nic ci się w życiu nie udaje. Większość osób w starszym wieku ma za sobą wiele lat pracy zawodowej, sporo doświadczeń rodzicielskich, wiele drobniejszych i większych sukcesów na koncie, a dodatkowo wiele udanych chwil, które łatwo przywołać z pamięci. Przypomnij ich sobie jak najwięcej – to w jednoznaczny sposób pokaże ci cały absurd i przesadę tej sabotującej działania myśli.
  7. Daj sobie od razu spokój!
    W ten sposób wewnętrzny krytyk sugeruje, że nie dasz sobie z czymś (np. z pisaniem wspomnień) rady, a koszty zmierzenia się z nową aktywnością będą na tyle duże, że nie warto nawet zaczynać. Nie poddawaj się temu czarnowidztwu. Przecież nikt nie jest w stanie przewidywać przyszłości i wiedzieć, jak potoczą się wypadki. Umów się ze sobą, że zrobisz jeden nieduży krok (np. opiszesz jedną fotografię z domowego archiwum) i zobaczysz, czy naprawdę tak wiele cię to kosztowało. Potem zdecyduj się na następny krok (np. daj do przeczytania tekst wnuczce) i dokładnie zaplanuj kolejne działania. Dzięki tej metodzie małych kroków na pewno będzie ci łatwiej poradzić sobie z wątpliwościami i niepokojem o efekt końcowy. Większa jest też szansa, że doświadczysz pozytywnych emocji związanych z poczuciem panowania nad swoim czasem i emocjami.

>> powrót na początek strony <<

Zadanie jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020

Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020